Geliştirme aşamasında · Erken erişim yakında
İnsan genomunun dilbilgisini çözüyoruz.
Aibilge, DNA'nın dilini öğrenen bir yapay zekâ temel modelidir. Düzenleyici dizileri, dil modellerinin metni okuduğu gibi okur ve genlerin nasıl açılıp kapandığını, nasıl ince ayarlandığını ortaya çıkarır.
01 · Zorluk
Her harfi okuyabiliyoruz. Ama cümleleri hâlâ okuyamıyoruz.
İnsan genomu dizilendi, ancak büyük kısmı gen değil. Bu kısım, her genin ne zaman, nerede ve ne kadar kullanılacağına karar veren düzenleyici koddur. Hastalıkla ilişkili varyantların çoğu bu kodda yer alır ve kurallarının büyük bölümü hâlâ bilinmiyor.
tek bir insan genomundaki baz çifti sayısı
protein kodlayan gen; dizinin yalnızca küçük bir bölümü
genomun protein kodlamayan kısmı; işlevinin büyük bölümü henüz çözülmedi
02 · Genom dilbilgisi
DNA'nın bir dili var. Aibilge onun kurallarını öğreniyor.
Kısa motifler kelimeler gibi davranır. Sıraları, aralıkları ve birleşimleri ise sözdizimi gibi. Birlikte, hücrelerin her geni kontrol etmek için okuduğu talimatları oluştururlar.
- Sözcük dağarcığı: bağlanma motifleri, promotörler, uçbirleştirme sinyalleri
- Sözdizimi: motiflerin aralığı, yönü ve birleşimleri
- Bağlam: binlerce baz çifti boyunca uzanan etkileşimler
GGCCAGTTCAGGCTGACCTGGACCTATAAAAGCTCAGGTCCCAGCTGAGCCACGTGAGGTTCGAGGACTTACCAGTCCGCGGCGCCGCGTTGACCAATGGCTCAGGAAGCCGTAAGTCCTGACTTCAGGCTTCCAGG
- TATA kutusu · çekirdek promotör25–32
- E-kutusu · TF bağlanma motifi51–56
- CpG adası · metilasyon78–89
- 5′ uçbirleştirme verici bölgesi112–117
Örnek amaçlıdır. Model çıktısı değildir.
03 · Yaklaşım
Diziden işleve, üç adımda.
- 01
Oku
Ham DNA, genomun gerçekten kullandığı birimlere ayrılır; böylece model diziyi bir dilbilimcinin metni gördüğü gibi görür.
- 02
Dilbilgisini öğren
Genomlar üzerinde öz denetimli eğitim, modele düzenleyici sözcük dağarcığını, sözdizimini ve uzun mesafeli bağımlılıkları elle yazılmış kurallar olmadan öğretir.
- 03
Tahmin et
Model yalnızca diziden yola çıkarak genlerin nerede düzenlendiğini, ne kadar güçlü ifade edildiğini ve tek bir harfteki değişikliğin neye yol açabileceğini tahmin eder.
04 · Uygulamalar
Genomiğin henüz yanıtlayamadığı sorular için tasarlandı.
Varyant yorumlama
Önemi belirsiz kodlamayan varyantları, gen düzenlemesi üzerindeki tahmini etkilerine göre önceliklendirin.
Düzenleyici keşif
Hücrelerin genleri nasıl açıp kapattığını görmek için güçlendiricileri, susturucuları ve bağlanma bölgelerini haritalayın.
Dizi tasarımı
Gen terapisi ve sentetik biyoloji için istenen etkinliğe sahip düzenleyici DNA tasarlayın.
Hedef keşfi
Hastalıkla ilişkili bölgeleri, kontrol ettikleri genlere ve mekanizmalara bağlayın.
Erken erişim
Genom dilbilgisinin ilk modeline yön verin.
Erişimi küçük bir araştırmacı, klinisyen ve iş ortağı grubuna açıyoruz. Bize kendinizden bahsedin, sizinle iletişime geçelim.